Kuźnia projektów

Karbonowe ramy made in Poland

O tym, że rower jest coraz popularniejszym środkiem transportu, nie trzeba nikogo przekonywać. Coraz więcej osób uprawia również kolarstwo, szuka najlepszych dla siebie rozwiązań i śledzi nowości sprzętowe. Rynek rowerowy jest dziś równie wymagający i innowacyjny, jak motoryzacyjny. Bycie na szczycie oznacza konieczność ciągłych inwestycji.

Bez nich spółka Kross z Przasnysza nie wyrosłaby na jednego z najbardziej liczących się producentów rowerów w Europie. Historia tej firmy jest przykładem niezwykłej metamorfozy, w trakcie której – dzięki konsekwencji i pasji – skromny sklep rowerowy w małym mieście w ciągu kilkunastu lat przekształcił się w czołowego producenta rowerów w Polsce, a w ciągu następnej dekady w wiodącą markę europejską, na której sprzęcie jeżdżą najwybitniejsi kolarze górscy, a Maja Włoszczowska zdobyła srebrny medal igrzysk olimpijskich w Rio de Janeiro. Jednak utrzymanie na tak dynamicznie rozwijającym się i wymagającym rynku zobowiązuje do ciągłych inwestycji, nadążania za postępem technologicznym oraz zmieniającymi się trendami.

Węgiel dla ram

Jednym ze sposobów na to jest wykorzystywanie do produkcji rowerów włókna węglowego, znanego też jako karbon. W sprzęcie wyższej klasy wyparło już ono stopy stali i aluminium, powoli stając się podstawowym materiałem, z jakiego wytwarzane są takie elementy, jak ramy, widelce czy kierownice. Umacnianie pozycji wymaga ciągłych inwestycji w jakość. Dzięki wsparciu z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego w Przasnyszu powstaje nowoczesna linia do produkcji ram rowerowych, która uniezależni spółkę Kross od niepewnych dostaw oraz podniesie jakość wytwarzanych przez nią modeli rowerów.

Włókna węglowe są stosowane w produkcji ram rowerowych od lat, również przez spółkę Kross, jednak dopiero od niedawna upowszechniły się jako podstawowe tworzywo w droższych modelach. W porównaniu z najpopularniejszym obecnie materiałem wykorzystywanym w produkcji rowerów, czyli aluminium, karbon jest nie tylko lżejszy, ale również lepiej tłumi drgania, więc jazda jest znacznie bardziej komfortowa. Włókno węglowe na etapie formowania jest również bardziej plastyczne, dzięki czemu ramom z tego materiału można nadać właściwie dowolny kształt. Dobrej klasy materiał zapewnia także wysoką wytrzymałość dorównującą, a nawet przewyższającą aluminium.

Pod względem jakości i przydatności w konstrukcjach rowerów włókno węglowe zdecydowanie przebija zatem najpopularniejsze materiały wykorzystywane do produkcji ram rowerowych.

Jest jednak znacznie droższe, zatem i oczekiwania wobec niego ze strony użytkowników rowerów mają prawo być wyższe. Spółka Kross do tej pory wykorzystywała, jak większość europejskich producentów rowerów, ramy karbonowe wykonywane w Azji – w Chinach i na Tajwanie. Polscy inżynierowie projektowali komponenty produkowane na Dalekim Wschodzie i uczestniczyli we wdrażaniu projektów. Jednak mimo to, jak przyznaje Grzegorz Pyłko, dyrektor produkcji, odpowiedzialny za wdrożenie projektu od strony merytorycznej w spółce Kross, kooperacja z podwykonawcami z Dalekiego Wschodu nie przynosiła oczekiwanych efektów. – Potrzeby naszego przedsiębiorstwa nie były zaspokajane w wystarczającym stopniu. Dostępne ramy, mimo wykorzystywania wszelkich zalet kompozytów (m.in. niskiej wagi), często miały wady wynikające z technologii wykonania. Proces ich produkcji jest bardzo czasochłonny, materiały drogie, a produkty końcowe nie oferowały oczekiwanej przez Kross jakości. Dzieje się tak dlatego, że zagraniczni dostawcy korzystają z ubogich technologicznie procesów wytwarzania, a ich akceptowalny poziom jakości nie jest najwyższy – tłumaczy.

Liczy się jakość

Problemy z jakością ram karbonowych, które ze względu na swą cenę są montowane w rowerach z wyższej półki i kupowane przez osoby uprawiające kolarstwo zawodowo lub amatorsko, spowodowały, że w spółce Kross zaczęto myśleć o innych sposobach pozyskiwania ram rowerowych. – Dokonaliśmy rozeznania rynku oraz dostępnych opcji działania, które dają możliwość uruchomienia własnej produkcji. Zgodnie ze strategią firmy przyjęliśmy ścieżkę działania opartą na realizacji projektu o charakterze badawczo-rozwojowym. Przeprowadziliśmy badania przemysłowe i prace rozwojowe w celu stworzenia własnej technologii produkcji, która pozwoliłaby na nadanie indywidualnych cech użytkowych ramom kompozytowym wyprodukowanym na bazie włókna węglowego oraz zapewniłaby uniezależnienie się firmy od zagranicznych dostawców – wyjaśnia.

W fabryce Krossa. Kompozytowa rama rowerowa wyprodukowana na bazie włókna węglowego, fot. Kross

 

W ramach projektu „Opracowanie innowacyjnej pilotażowej linii do produkcji kompozytowych ram rowerowych na bazie włókna węglowego” prowadzone są zarówno badania nad surowcem przeznaczonym do produkcji ram na bazie włókna węglowego, jak i nad foremnikami, które nadają kształt ramom. Celem jest podniesienie jakości wytwarzanych części, a drogą do niego – udoskonalanie produkcji poprzez zastosowanie lepszych, bardziej dopracowanych technologii wytwarzania i wykończenia gotowych wyrobów. Prace są wciąż prowadzone, ale uruchomiona została już pilotażowa linia produkcyjna, na której zbudowano pierwsze ramy przeznaczone do testów. – Wytworzyliśmy kilka ram, które pozytywnie przeszły badania w laboratorium, potwierdzające spełnienie oczekiwań jakościowych. Do testów jezdnych przekazane zostały również rowery złożone na ramach wyprodukowanych w Kross. Trwają już prace nad przystosowaniem linii prototypowej do produkcji masowej – mówi Grzegorz Pyłko.

Docelowo karbonowe ramy produkowane w Przasnyszu będą wykorzystywane we wszystkich typach rowerów, jednak na początku będą cieszyć się nimi klienci zainteresowani kolarstwem górskim. To właśnie rowery MTB zajmują najważniejszą pozycję w ofercie polskiego producenta. – Dzięki produkcji na miejscu staniemy się bardziej elastyczni, sprawniej zareagujemy na potrzeby klienta i szybciej dostarczymy na rynek nowy produkt. Możliwa będzie budowa trwałej przewagi konkurencyjnej spółki Kross na rynku krajowym i zagranicznym oraz uniezależnienie się od zagranicznych podwykonawców. Dzięki realizacji projektu będziemy mogli zbudować przewagę wobec azjatyckich producentów ram karbonowych poprzez istotne podniesienie jakości produktu finalnego i jego opłacalną produkcję. Technologiczne zaawansowanie własnej produkcji i procesów umocni naszą pozycję w oczach klientów i dystrybutorów. Dla wielu z nich ważne jest bowiem również to, że te produkty powstają w Europie, a nie w Chinach – podsumowuje.

Ramy rowerowe produkowane w oparciu o własną technologię będą trwalsze i bardziej wytrzymałe. Dzięki wyższym parametrom jakościowym (np. sztywność, twardość) z powodzeniem dłużej posłużą swoim użytkownikom. Początkowo będą nimi kolarze górscy, uprawiający sport zawodowo lub amatorsko, ale w miarę upowszechniania się technologii powszechniejsze stanie się również wykorzystywanie zalet włókien węglowych przez coraz szerszą rzeszę rowerzystów.

Marek Rokita

 

Projekt: Opracowanie innowacyjnej pilotażowej linii do produkcji kompozytowych ram rowerowych na bazie włókna węglowego

Beneficjent: Kross S.A.

Działanie: 1.2 Działalność badawczo-rozwojowa przedsiębiorstw

Całkowita wartość projektu: 4,6 mln zł

Dofinansowanie z RPO WM: ok. 1,8 mln zł